Romatoloji Nedir?
Romatoloji, eklemlerle, kas ve iskelet sistemi, bağ dokularıyla ilgilenen tıbbi birimdir. Bu tıbbi birim alanında kaslar, tendonlar, eklemler ve bağlara bağlı olarak oluşan rahatsızlıkların ve hastalıkların teşhisi ve tedavisi yapılır. Bu hastalıklar arasında romatoid artrit, lupus ve otoimmün bozukluklar yer alır. Romatoloji, bu hastalıkların tedavisine yönelik olarak çalışmalar yürüterek kişinin yaşam kalitesini artırmayı hedefler.
Romatoloji Hangi Hastalıklara Bakar?
Romatoli alanının ilgilendiği eklem tutulumu yapan iltihaplı romatizmalar romatoid Artrit, Psöriatik Artrit (Sedef Romatizması), Ankilozan Spondilit, Gut hastalığı, bağ doku romatizmaları, vaskülitler, Sakoidoz ve Ailevi Akdeniz Ateşi gibi hastalıklardır. Bu rahatsızlıkların görüldüğü yaşlar, cinsiyetler, tutulum yaptıkları eklemler ve iç organ tutulumu olup olmadığı hastalığa göre farklılık göstermektedir. Hastalık tanısı konduktan sonra hastalığın tutabileceği iç organlar da bazı iltihaplı romatizmal hastalıklarda özellikle araştırılmaktadır.
Romatoid Artrit
İltihaplı romatizmalar arasında en sık görülen romatoid artrittir. İltihaplı eklem romatizması olarak da bilinmektedir. Kadınlarda erkeklere göre 3 kat daha fazla rastlanır. Daha çok 50-60 yaş arası kadınlarda görülmektedir. Genellikle vücudun el, el bilekleri, el parmak ve ayak parmak, ayak bilek, dirsek, diz ve omuz eklemlerini tutmaktadır. Küçük eklemleri sever ve bu eklemleri simetrik olarak etkiler. Bu rahatsızlıkta genellikle kan iltihap değerleri yüksek olmaktadır, kronik kansızlık olabilmektedir. Bu sebeple romatoid artritli hastalarda tam kan, sedimantasyon, CRP, romatoid faktör, anti CCP gibi kan testlerine bakılmaktadır. Kalıcı eklem hasarı olup olmadığını anlamak için de el, ayak filmleri istenmektedir. Romatoid artrit tedavi edilmezse eklemlerde şekil bozukluklarına ve sakatlığa yol açabilmektedir.
Ankilozan Spondilit
Omurgayı, beli ve sırt bölgesini tutan bir çeşit iltihaplı romatizma hastalığıdır. Leğen kemiği ve omurgadaki eklemler tutulduğu için ilk belirtiler sabahları olan, hareketle azalan, kronik (üç aydan uzun süreli) bel ağrısı ve bel tutukluğudur. Bel ağrısı toplumda sık rastlanılan bir şikayet olduğu için ankilozan spondilit çoğunlukla kas spazmı ve bel fıtığıyla karıştırılabilmektedir. Daha çok 40 yaşından genç erkeklerde görülmektedir. Ankilozan spondilitte bel tutulumu dışında ayak bileği ve diz gibi eklemlerde de tutukluk, şişlik, ağrı, topuk ağrısı, üveit ( gözün bir tabakasının iltihaplanması), iltihaplı bağırsak hastalığı, sedef hastalığı görülebilmektedir.
Sedef Romatizması (Psöriatik artrit)
Sedef hastalığıyla beraber görülen iltihaplı romatizma tipidir. Sedefli hastaların yaklaşık %20-40’ında sedef romatizması gelişebilmektedir. Vücutta tüm oynar eklemlerde ve omurgada tutulum görülebilir. Şikayetler eklemlerde ağrı, şişlik, hareket kısıtlılığı; omurga tutulumu olanlarda ise bel, sırt, boyun ağrısı ve sabah tutukluğudur. Hastalık önemsenmezse kalıcı sakatlıklara yol açarak, yaşam kalitesini azaltır.
Gut Hastalığı
Eklemlere kristal (ürik asit) çökmesi sonucu ağrı, şişlik, kızarıklık gelişmektedir. Özellikle ayak başparmağının birinci tarak kemiğinde sık görülür. Bunun dışında el, dirseklerin yanında, parmakların üstünde, büyük eklemlerde de ortaya çıkabilmektedir. Nedeni çok bilinmemekle birlikte gut hastalığı daha çok erkeklerde görülen bir hastalık türüdür. Gut hastalığının tedavisi yapılmazsa eklemlerde hasar oluşturabilir.
Bağ dokuyu etkileyen iltihaplı romatizmalar arasında ise Sistemik Lupus Eritematozus, Sjögren Sendromu, Sistemik Skleroz, Miyozitler, mikst bağ doku hastalığı ve andiferansiye bağ doku hastalığı bulunmaktadır. Bunlar da daha çok cilt tutulumu, cilt döküntüleri, ağız yarası, ağız -göz kuruluğu gibi mukoza tutulumları, Raynaud denilen parmaklarda soğukta beyazlaşma ve morarma, güneşe hassasiyet, kansızlık, eklem ağrıları ve eklem şişlikleri ve bazı iç organ tutulumları olur. Genellikle eklemlerde kalıcı hasar bırakmazlar.
Vaskülitler damar duvarının iltihabı sebebiyle gelişen sistemik nadir hastalıklardır. Başlıcaları Temporal Arterit, Takayasu Arteriti, Behçet hastalığı, Poliarteritis Nodoza, Mikroskobik Polianjitis ve Granülomatoz Polianjiittir. Her tür damarda tutulum görülebilen bu hastalıklarda tekrarlayan oral aft, cilt bulguları, göz tutulumu (üveit), damarlarda tıkanıklık ve genişlemeler görülebilir.
Ailevi Akdeniz Ateşi
Ülkemizde sık görülen, tekrarlayan ateş, akciğer, kalp ve karın zarında iltihaplanma, bazı durumlarda eklemde ağrı ve şişmenin de eşlik ettiği bir hastalıktır. Genetik geçişli bir hastalık olduğu için bazı ailelerde ve akraba evliliği olanlarda daha sıktır. Genetik testler tanı konmasına yardımcı olabilmektedir.
Romatoloji Hastalıkları Teşhisi Nasıl Olur?
Romatoloji, hastalıklarının teşhisi için uzman doktor test ve tahlillerden yararlanır. Fiziki muayenede kişinin eklemlerinde bir ağrı, şişlik ya da sertlik olup olmadığına bakar. Bunun yanında kemik ve kas dokularında inceleme yapar. Ardından tedavi sürecinin belirlenmesi için MR, kan testi ve radyolojik taramalar yapılması istenir. Romatoloji hastalıklarının teşhisinde uygulanabilecek teşhis yöntemleri şöyle sıralanır:
· Tam kan sayımı içerisinde kişinin Eritrosit Sedimentasyon Hızı (ESR), C-Reaktif Protein (CRP), Romatoid Faktör (RF) ve Anti-CCP gibi değerlerine bakılır.
· İdrar testi sayesinde kişinin böbrek tutulumu olup olmadığına bakılır.
· Röntgen, ultrason, MR gibi görüntüleme yöntemleri sayesinde detaylı inceleme yapılır.
· Enflamasyonun yerini ve yayılımını belirlemek için kemik sintigrafisinden yararlanılır.
· Lupus veya vaskülit gibi hastalıkların teşhisi için biyopsi uygulanabilir.
Romatoloji alanında teşhis süreci farklı adımlardan oluşabilir. Yapılan testler sonucunda romatologlar elde edilen bütün verileri inceledikten sonra tedavi planını oluşturur.
29 Temmuz 2026